Owning your growth

Hay là câu chuyện về cách tự tìm đường mà lớn

Đầu năm và Performance Review

Cũng qua hơn 3 năm rồi mình mới quay lại với nhịp sống làm việc cùng công ty, quay lại với những tập tục lễ hội của giới corporate. Trong những dịp đầu năm này, (trừ khi bạn mới cãi nhau với sếp như thầy Amorim), thì có lẽ nhiều người cũng đang giống mình, lại trải qua quá trình làm performance review của năm cũ. Xem năm qua mình đã làm gì, mình có thay đổi thế nào, phát triển ra làm sao.

Photo by Claudio Schwarz on Unsplash

Có nhiều người thường không thích quá trình performance review này, coi nó như là một thứ thừa thãi. Họ nghĩ rằng đánh giá performance review là trách nhiệm của người quản lý: là người giao việc cũng như chỉ đạo, quản lý phải hiểu rõ về hiệu quả công việc cũng như giá trị đem lại từ phía nhân viên. Tại sao mình lại phải tự đánh giá bản thân mình — mình đánh giá bản thân mình tốt hay xấu thì đâu có ảnh hưởng đến lương thưởng hay là thăng chức hay gì đâu? Đánh giá về năng lực bản thân, phải chăng chỉ là thứ vô thưởng vô phạt?

Tuy nhiên với mình, việc mình tự đánh giá bản thân mình lại là thứ quan trọng nhất của những quá trình này. Việc tổng kết và tóm tắt lại những gì mình đã làm được cũng như học được trong thời gian vừa qua, cũng là một phần của việc cô đọng lại những kiến thức cũng như trải nghiệm của bạn, hiểu rõ hơn về những sự tiến bộ của bản thân trong thời gian vừa qua. Bạn phải cảm nhận được sự phát triển của bản thân, thì bạn mới biết cách để tiếp tục phát triển. Như một người nghệ sĩ đã được trau dồi qua nhiều năm nhận ra dàn nhạc đánh trật nhịp, một vận động viên đã trải qua hàng nghìn giờ luyện tập để có thể đưa ra pha dứt điểm chính xác: họ cảm nhận được thế nào là đúng, thế nào là sai, để có thể tiếp tục phát huy cái đúng và bớt đi cái sai. Cảm nhận sự phát triển của bản thân cũng vậy — bạn biết thế nào là đang phát triển, thì bạn sẽ có thể biết được mình có đi đúng hướng hay không.

Một quy trình performance review chuyên nghiệp, sẽ luôn bao gồm sự kết hợp từ feedback của đồng nghiệp, của quản lý trực tiếp — đó là những sự bổ trợ về góc nhìn, để bạn có thể tiếp cận sự phát triển của bạn theo các chiều khác nhau, những góc cạnh mà bạn chưa chú ý đến. Nếu họ cũng đánh giá bạn giống như những gì bạn nghĩ, đó sẽ là positive reinforcement, là bạn đang cảm nhận tốt về khả năng cũng như trình độ của bản thân. Tuy nhiên, nếu họ lại có góc nhìn khác hẳn với bạn, đó sẽ là một câu hỏi để bạn suy ngẫm: phải chăng là đánh giá của bạn chưa chuẩn xác, hoặc là bạn đang có những behavior gì mà lại khiến người khác đánh giá bạn theo một cách khác biệt? Suy ngẫm về câu hỏi này, cũng là một cách để bạn có thể phát triển và đi xa hơn.

Thế nên với mình, sự đánh giá bản thân này là một phần vô cùng quan trọng, mà mọi người không nên xem nhẹ.

Own your growth

Khi bạn làm ở những tập đoàn đủ lớn với hệ thống nhân sự phát triển, trong công ty sẽ luôn hình thành một framework cũng như guidance rất cụ thể, để có thể giúp mọi người mường tượng cũng như xây dựng khả năng đánh giá. Đâu là những Pillars của việc đánh giá, cách nấc thang của việc đánh giá trình độ và năng lực. Mình cũng cảm thấy may mắn với việc công ty mình cũng đầu tư khá chi tiết vào những items này, và xây dựng một quy trình đánh giá mặc dù có thể hơi dài dòng, nhưng đủ chi tiết và chặt chẽ.

Một thứ khá hay mà làm mình ấn tượng, đó là một mục riêng về “Own your growth”, một kiểu như tự nắm lấy sự tiến bộ của bạn. Đây là một thứ mình cũng từng ngẫm nghĩ, và cũng là một thứ mình cũng để ý và thường xuyên nhắc nhở cũng như nhắc đến với những người khác — một cụm từ ngắn gọn mà mình cũng cảm thấy khá đáng giá. Sự tiến bộ và phát triển của bản thân, nằm ở trong tay mình, và mình có quyền quyết định nó; không phải chờ một ai đi đến để có thể thúc ép mình lớn được.

Nếu bạn có đọc những bài khác mình từng viết (ví dụ như: Learning on the job, Giao việc cho sếp, Lời nhắn nhủ và cách học hành), bạn có thể thấy tư duy của mình thiên rất nhiều về việc chủ động, trong công việc cũng như học tập. Mình đánh giá rất cao sự chủ động trong tư duy, trong suy nghĩ, cũng như trong hành động. Kết hợp với một growth mindset luôn không ngừng tiến bộ, và đó sẽ trở thành sự chủ động cho việc phát triển bản thân.

Bạn cảm thấy bị chững lại trong khuôn khổ junior quá lâu, hãy theo dõi cách một senior mà bạn cảm thấy tâm phục khẩu phục và học hỏi cách người ta làm việc. Bạn cảm thấy bạn hay gặp trục trặc trong việc nói chuyện với các team business để hiểu nhu cầu của họ, vậy thì hãy luyện tập thêm khả năng giao tiếp và trình bày, để làm sao có thể trao đổi thông tin hiệu quả hơn. Bạn cảm thấy chưa được tiếp xúc hoặc làm việc với các công cụ AI, hãy tự đặt ra mục tiêu cho bản thân để có thể trải nghiệm cũng như học cách sử dụng hiệu quả. Chủ động nắm bắt điểm yếu của bản thân, chủ động tìm cách giải quyết nó, chủ động cho những mục tiêu phát triển của mình.

Học cách dũng cảm

Mặc dù mình nói đi nói lại về việc chủ động, nhưng mình đương nhiên cũng còn nhiều thiếu xót trong sự chủ động của bản thân mình. Vẫn còn những điểm yếu, vẫn còn những sự trì trệ, và cũng còn những bad habits của bản thân mà vẫn chưa bỏ được hẳn.

Nhận xét ra được những điểm yếu sẽ luôn là bước đi đầu tiên. Nhưng lại có một điều trớ trêu thay: với thế giới được kết nối rộng rãi, kiến thức được chia sẻ đầy rẫy qua các mạng xã hội, mọi người sẽ có khả năng nhận biết ra rất rất rất nhiều điểm thiếu xót về bản thân mình. Thời điểm mình mới đi làm, chắc mình chỉ tự biết và nhận ra vài thứ mình cần khắc phục (khờ khạo đôi khi cũng có cái tốt của nó) — nhưng các bạn trẻ bây giờ mới bắt đầu đi làm đã thấy thiếu đủ thứ: học khoá này, học kiến thức kia, công cụ này, đầu tư chỗ nọ… Nó là một cảm giác khá là ngộp, khi mình thấy bản thân chưa đâu vào đâu, mà đã có hàng trăm thứ cần phải “chữa”.

Mình nghĩ là, mọi người đều có ước muốn được chủ động, được nắm quyền điều hành trong cuộc sống của bản thân mình. Tuy nhiên, nếu bạn thấy có 100 thứ cần phải làm, lựa chọn chỉ 1 thứ để tập trung vào sẽ khiến bạn thấy sợ hãi — mình đang gạt 99 thứ qua một bên, liệu mình có đang chọn đúng thứ để sửa hay không??? Để bắt đầu chọn lựa, đi theo lựa chọn của mình, cần phải có một sự dũng cảm không hề nhỏ — đó là học lấy cách để chọn lựa bước đi của mình, và có dũng khí để chấp nhận lấy lựa chọn của mình.

Thế nên với mình, “owning your growth” không chỉ là một lời khuyên bâng quơ — đó là một kỹ năng mà bạn cần phải trau dồi, để biết cách grow, và nắm bắt lấy sự phát triển và tiến bộ của bản thân. Cho đến cuối cùng, người sếp quan trọng nhất của bạn, đó chính là bản thân bạn mà thôi.