Những thứ chưa viết và chất lượng

3 tháng từ lần cuối mình viết một cái gì đó

Những thứ chưa kịp đúc kết

Ngoảnh đi ngoảnh lại, đã được 3 tháng từ lần cuối mình viết blog. Từ 28 tháng tư, giờ đã hết tháng 7 rồi.

Photo by JESHOOTS.COM on Unsplash

Trùng hợp thay, mình cũng nói chuyện với manager cách đây mấy ngày. Cũng có một feedback là mình nên viết nhiều hơn. Mà cũng đúng là mình cũng không viết nhiều được như mình làm khi trước.

Mình cũng hay dặn dò các juniors, học cách viết ra, học cách trình bày một vấn đề, vừa là để học và phát triển tư duy, vừa là để trau chuốt kỹ năng trình bày. Rồi mình lại trở thành những người như thế này. Trớ trêu thay.

Không phải là mình không có gì để kể. Những tháng vừa qua cũng có khá nhiều thứ hay ho xảy ra. Nhiều updates mới liên tục về các phát triển của AI/Models cũng như các big techs, và những cảm nhận về tương lai của ngành. Mình cũng đảm nhận thêm các scope mới và cũng làm một số thứ thú vị mà mình cũng muốn đúc kết lại. Một chuyến du lịch sau một thời gian dài, cũng thêm nhiều cảm nhận về trải nghiệm của cuộc sống. Mình cũng trải qua một cuộc Hackathon, vừa làm trainer, vừa đồng hành các bạn trẻ làm mentor, và cũng tham gia judging panel — cũng là một câu chuyện khá thú vị mình muốn kể (lần đầu gặp được các bạn mà có đọc blog của mình mà mình chưa hề biết luôn).

Một mặt, mình cảm thấy sự may mắn khi cuộc sống nhiều thứ thú vị, và nhiều thứ mang lại cho mình cảm nhận và suy nghĩ. Một mặt khác, sự dồn dập của thay đổi cũng khiến cho việc lắng đọng và đúc kết bài học nó trở nên gấp gáp hơn — như là mình chưa có đủ thời gian để internalize những gì mình trải qua. Nó là một sự thiếu cân bằng nhẹ, giữa trải nghiệm và đúc kết, và nó cũng có những thứ làm mình chưa hoàn toàn hài lòng. Phải có đúc kết thì mới có sự thay đổi về chất, và chất lượng có lẽ là thứ quan trọng nhất của thời đại AI này.

Chất lượng và tiêu chuẩn

Chất lượng (quality) dần trở thành một thước đo rõ ràng hơn về khả năng. Một điều thú vị khi mình trải nghiệm qua Hackathon lần này, đó là khi tất cả các team đều hoàn thành ra được sản phẩm. Nhắc lại thời đại của 5 năm về trước, thước đo cho một buổi hack hay liên quan đến độ hoàn thiện của sản phẩm, vì phải có khả năng và trình độ để có thể ra kịp một sản phẩm chạy được trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của agents, thì việc viết code không còn là 1 blocker nữa, mà chỉ là một phần của sản phẩm cuối cùng.

Xa hơn chút nữa, đi vào công việc thực tế. Ngày xưa, một engineer có thể đánh giá về feasibility của một feature theo độ phức tạp của việc viết code. Cùng một feature, nhưng mà engineer có thể lựa chọn làm theo cách dễ giải thích và dễ code hơn, giúp họ đi sâu hơn vào việc design, hoặc hiểu về các cấu phần liên quan để thiết kế một cách hiệu quả. Nó có một sự “ngại” nhất định — ngại về sau đọc lại không hiểu, ngại về sau không biết sửa thế nào, ngại về sau không biết mở rộng ra thế nào — cái ngại đó lại trở thành những tư duy giúp một engineer biết nhiều hơn về cách xây dựng tradeoff hoặc validation, và hiểu rõ hơn về những gì họ làm ra.

Agents cắt bớt cái ngại về phần viết code và đọc code, về tư duy cấu trúc. Nếu không tự bắt buộc bản thân tư duy thêm về phần này, nó sẽ như là một mảnh ghép bị thiếu, và là phần đóng góp xây dựng nên chất lượng của một sản phẩm và kỹ năng của engineer, về lâu về dài.

Cho những năm về trước, một engineer có thể viết được nhiều code, deliver được nhiều features, có thể sẽ được nhận được những đánh giá tích cực. Quantity is a quality of its own. Nhưng khi quantity không còn là vấn đề, thì quality sẽ càng ngày càng được đánh giá quan trọng hơn.

Lý lẽ của người lười viết

Quay lại câu chuyện về đúc kết và quality. Viết như là một cách để mình đúc kết, và mình cũng luôn muốn những thứ mình đúc kết được sẽ là những thứ chất lượng, những thứ có giá trị cho cả người đọc và người viết.

Mình có mở máy lên viết một vài dòng, nhưng chưa đạt được đến chất lượng mà mình ưng ý, rồi dẫn đến là mình cũng không bao giờ hoàn thành được deliverables cho chính bản thân mình. Vừa là lười, nhưng cũng là một sự khắt khe nhất định cho bản thân mình — thà không viết, còn hơn là viết một cách cẩu thả.

Nghe thì hợp lý, nhưng đó lại là một vòng lặp nguy hiểm, có thể coi như một cái vicious cycle. Nó như một cái JIRA ticket không có definition of done hoàn chỉnh, không mang lại tiến triển, nhưng lại luôn nằm trong backlog như một cái tech debt dai dẳng.

Để cân bằng giữa chất lượng và thiếu sự tiến triển, môi trường và bản chất của công việc sẽ dẫn đến nhiều sự khác biệt. Trong công việc, sự ưu tiên luôn nên nằm về phía đi về phía trước, không nên bị vướng mắc — trong hobby, khi sức ép về deliverables không ở đó, thật dễ dàng để bỏ nó qua một bên và thôi không làm nữa. Đối với mình, viết lách, nó vừa thú vị, vừa khó khăn, mà cũng dễ mang lại sự nản chí hoặc chây ì.

Làm sao, thế nào? Có lẽ đó sẽ là câu hỏi mình sẽ tự đặt ra cho mình của half này.