Lạc quan và thích nghi

Khi sống lạc quan thì có thể thích đấy, nhưng mà bạn vẫn phải biết cách nghi.

Sống một cuộc đời lạc quan

Câu chuyện về lạc quan, thì có lẽ nó bắt đầu từ một lần nói chuyện với đồng nghiệp của mình gần đây. Mình và colleague cùng discuss về một số chủ đề, công việc, sự nghiệp, ngành nghề, đủ thứ lung tung. Sau một hồi nghe mình thao thao bất tuyệt, thì tự nhiên bạn mình nói một câu làm mình cũng hơi khựng lại suy nghĩ một chút: “Tại sao anh nhìn mọi thứ nó lại lạc quan thế?”

Photo by Wexor Tmg on Unsplash

Mình cũng tự ngẫm lại bản thân, và mình cũng thấy mình có cái nhìn khá lạc quan về cuộc sống hay công việc nói chung. Và mình cũng không ngạc nhiên nếu nhiều người có thể có cái nhìn bi quan về cuộc sống: Thế giới thì ngày càng có vẻ lộn xộn, kinh tế và xã hội có nhiều thứ thay đổi. Những người trong ngành của mình thì bắt đầu lo ngại về sự thoái trào của ngành Tech, về sự phát triển và thay thế bởi AI, rồi cũng gần với mình là lứa tuổi 35-40 mà nhiều người sợ bị xếp là “hết thời”, khó kiếm việc. Công việc thì đòi hỏi cao hơn, sức ép thì lớn.. Một tâm thế bi quan trong thời điểm này, có lẽ là điều dễ hiểu.

Thế thì lạc quan sẽ đến từ đâu? Bằng một cách nào đó, thì mình đã tự thuyết phục cho bản thân mình rằng lo lắng là một thứ vô ích. Khi một vấn đề làm bạn lo lắng thì sẽ luôn có hai trường hợp: (1) đó là vấn đề mà bạn không có khả năng can thiệp, như thế thì bạn có lo lắng hay không cũng vô ích (2) bạn có khả năng để can thiệp đến vấn đề đó, thế thì bạn nên dành thời gian để make it happen chứ ngồi lo lắng thì chỉ có tốn thời gian. Thế thì lo lắng để làm gì cơ chứ?? Và khi bạn không lo lắng nhiều thứ, thì tự nhiên nó cũng sẽ dễ suy nghĩ lạc quan hơn một chút.

Từ việc chỉnh lại góc nhìn của bản thân, thành những vấn đề có thể và nên giải quyết, mình tự xoay lại và thấy mình có một sự tự do nhất định, trong việc quyết định những thứ xảy ra với bản thân. Theo cách nói của các thought leaders thì đó là một concept như là High Agency (bạn có thể đọc thêm về nó ở đây). Nếu mình phải giải quyết một bài toán khó, thì mình sẽ đánh giá đó là một thử thách hay ho (“bài khó thì giải mới bõ chứ bài dễ thì giải làm gì”); nếu mình gặp những vấn đề khó khăn thì nó sẽ là những bài học cho các tình huống cho tương lai (no crying over spilt milk); còn nếu vấn đề đã xảy ra rồi thì cần làm gì để giải quyết được nó, chứ không phải tìm lý do để blame tội.

Cái chân cuối cùng của cái kiềng ba chân, chắc đó là một sự tự tin(hay là cố chấp), về khả năng thích nghi của mình. Mình tự tin với sự tò mò của mình, và với khả năng của bản thân, để có thể đối diện với khó khăn — không có gì là không học được, chỉ là mình chưa đủ cố gắng; nếu mình làm đúng và tự tin vào những gì mình làm, thì không có lý nào mình không làm người khác tin vào mình được (nhưng nếu người khác mà đúng, thì mình cũng sẽ học cách tin vào họ). Một sự tự tin vào bản thân, đến mức hơi cố chấp, đó là cách để mình có thể thích nghi vào bất cứ tình huống nào.

Thích nghi tốt nhưng không thích mà chỉ nghi

Sống một cách lạc quan, thích nghi tốt với mọi thứ — nghe thì có vẻ là tốt, nhưng đôi khi chưa chắc đã tốt. Mọi thứ đều có những mặt trái của nó, và thành thật với bản thân cũng là một cách để giữ lại những gì mình muốn.

Lạc quan, đôi khi cũng dẫn đến sự tự tin thái quá. Như việc mình hứa với bản thân về việc viết 100 bài blog trong năm ngoái (và chỉ hoàn thành được chưa đến một nửa), lao đi đăng ký Full Marathon và không hoàn thành nổi (haizz) hay là như việc xây dựng thói quen thể dục thể thao (vẫn có những vẫn hơi lười) — cũng có nhiều ví dụ về việc mình tự tin vào bản thân mà cũng không hoàn thành được mục tiêu. Biết được điểm yếu của bản thân, thì chỉ có cách là tìm cách hạn chế hoặc khắc phục nó. Đó là phải đi kèm với một chút khắt khe và kỷ luật — mình biết việc gì là không nên làm hỏng, việc gì là việc quan trọng, và nên cho nó lên hàng đầu. Và nếu nó đã là mục tiêu ưu tiên, thì phải làm bằng được chứ không có đầu hàng. Mình chỉ một chút kỷ luật trong người thôi, nên sẽ để dành cho những thứ cần thiết.

Còn thích nghi thì sao? Với mình, thích nghi tốt lại có thể là một con dao hai lưỡi. Như mọi người hay nói, bạn là kết hợp của 5 người gần bạn nhất — thích nghi là một cách dễ dàng để hoà nhập cũng như hoà tan vào môi trường xung quanh bạn. Đó là điều khác biệt khi mình nhảy vào những môi trường khác nhau, sau mỗi lần đó mình đều cảm nhận thấy là tư duy của bản thân có bị thay đổi theo những người làm việc gần gũi với mình. Có cả thứ tốt, có cả thứ xấu, và chỉ khi mình nhảy ra khỏi môi trường đó thì mình mới nhận ra được sự thay đổi của bản thân. Thế nên đó cũng là một thứ mình cũng cố gắng giữ cho bản thân mình, lựa chọn cho bản thân một môi trường thật tốt, và cũng sẽ cố gắng trở thành một sự ảnh hưởng tốt cho những người xung quanh. Thích nghi và hoà nhập nhưng không bừa bãi, và sống một cách thật tốt.

Chuyện của người lười viết

Đã được hơn hai tháng từ lần trước mình viết bài, phải nói là ăn tết cũng hơi kỹ. Mình vẫn mò lên Substack đọc lướt qua, nhưng cũng phải nói là hơi lười, nên đến hôm nay cũng cố gắng viết một chút.

Dù mình có lười đi thế nào đi nữa, thì mình cũng không muốn bỏ cái blog này. Đối với mình, nó cũng là khoảng lặng cần thiết, để có thể ngồi tĩnh tâm và viết ra những suy nghĩ của mình. Mặc dù 80% câu chữ của mình bây giờ thì là tâm sự với Claude, thì 20% còn lại sẽ để dành lại cho những thứ “người” hơn, đơn giản và thật thà, chứ không phải chạy theo productivity hay là cái gì khác.

Đó cũng là một cách để mình sống một cách lạc quan vui vẻ, và cũng là để chia sẻ thêm với mọi người xung quanh. Mình có hai người bạn, cũng là 2 substackers, hàng tuần vẫn chăm chỉ lên bài, viết lách và chia sẻ. Họ cũng là nguồn cảm hứng cho mình, và mình cũng muốn shout out cho họ, những con người luôn cố gắng và khiến mình rất hâm mộ. Đây phải chăng cũng là một môi trường mà mình nên cố gắng hoà nhập và thích nghi cùng?

Dù mình thích viết và cũng rất hâm mộ những người chịu khó viết và chăm chỉ, nhưng cũng không phải kiểu viết gì mình cũng thích. Với sự lạc quan và dở hơi của mình, mình thường sẽ không quá thích những câu chuyện nhìn đời hơi tiêu cực (như kiểu corporate toxic và bòn rút, phải sống ích kỷ tự bảo vệ mình) hay là các câu chuyện đe doạ (bạn không làm cái A cái B thì sẽ bị thụt lùi và bỏ lại phía sau blah blah). Mình luôn có cảm tình với các câu chuyện tự sự, nhẹ nhàng và mang một chút tích cực. Và đó là những thứ mà thế giới nên có nhiều hơn.

Có gì mọi người nếu có đọc được thì có thể qua ghé thăm a Hương (Code, Cook and Cash) tâm sự về cuộc đời, hoặc nghe Gia (Nitety-Nine Percent) chia sẻ về những thứ mới nhất về Data và AI nhé.